Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Norma PN-HD 60364-6:2016-07: Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 6: Sprawdzanie

10.10.2016, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

W lipcu 2016 roku Polski Komitet Normalizacyjny edytował nową wersję normy PN-HD 60364-6:2016-07: Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 6: Sprawdzanie.

Norma zawiera wymagania dotyczące sprawdzeń (badań) odbiorczych i eksploatacyjnych (okresowych) instalacji elektrycznych (elektroenergetycznych).

Sprawdzenie odbiorcze jest częścią odbioru końcowego i odbiorów etapowych obiektu budowlanego. Jego celem jest stwierdzenie, czy zostały spełnione wymagania ujęte w innych częściach normy PN-HD (IEC) 60364. Sprawdzenie odbiorcze przeprowadza się po wykonaniu nowej instalacji elektroenergetycznej, po modernizacji i rozbudowie instalacji istniejących i przed włączeniem ich zasilania. Czasem sprawdzenie, zwłaszcza przy tzw. robotach zanikających, trzeba wykonywać w trakcie montażu lub budowy.

Celem sprawdzenia okresowego jest ustalenie, czy istniejąca instalacja i jej wyposażenie są w odpowiednim stanie technicznym i czy mogą być w dalszym ciągu, w sposób bezpieczny, eksploatowane.

Wyniki sprawdzenia odbiorczego i okresowego powinny być zebrane w protokołach, których wzory stanowią załączniki do normy.

Nowa norma nie określa wszystkich wymagań związanych ze sprawdzeniem odbiorczym i okresowym. Ponadto powołuje się na wiele innych norm i dlatego podczas jej stosowania trzeba uwzględnić wymagania zawarte w obowiązujących aktach prawnych.

Instalacje elektryczne

W rozumieniu normy PN-HD 60364 w skład instalacji elektrycznych (elektroenergetycznych) wchodzą:

  • obwody elektryczne zasilane napięciem znamionowym do 1000 V prądu przemiennego lub do 1500 V prądu stałego;

  • obwody niebędące obwodami wewnętrznymi urządzeń, pracujące przy napięciu przekraczającym 1000 V, lecz zasilane napięciem nieprzekraczającym 1000 V prądu przemiennego, np. obwody lamp wyładowczych, filtrów elektrostatycznych;

  • oprzewodowanie nieujęte w normach przedmiotowych;

  • obwody odbiorcze instalowane na zewnątrz obiektów budowlanych;

  • oprzewodowanie przeznaczone do telekomunikacji, sygnalizacji, sterowania i podobnych celów – z wyjątkiem wewnętrznych połączeń urządzeń;

  • obwody instalacji rozbudowywanych lub zmienianych w całości lub w części.

Postanowienia normy dotyczą instalacji elektrycznych stosowanych zwłaszcza w:

  • pomieszczeniach mieszkalnych;

  • pomieszczeniach handlowych;

  • pomieszczeniach użyteczności publicznej, np. w kinach, teatrach, muzeach, salach wystawowych i koncertowych, halach sportowych, szpitalach, szkołach;

  • pomieszczeniach przemysłowych;

  • pomieszczeniach rolniczych i ogrodniczych;

  • obiektach prefabrykowanych, np. w kioskach, budkach, pawilonach przenośnych;

  • przyczepach mieszkalnych, kempingach itp.;

  • miejscach przeznaczonych na place budowy, rozbiórki, wystawy, targi, estrady oraz innych o charakterze tymczasowym;

  • przystaniach przeznaczonych dla jachtów turystycznych oraz w jachtach turystycznych.

Kwalifikacje osób dokonujących sprawdzenia

Sprawdzenie odbiorcze i sprawdzenie okresowe (badania i pomiary) należą do prac wykonywanych w warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym. Muszą więc być przeprowadzane przez co najmniej dwie osoby, z których jedna posiada uprawnienia „D“, druga zaś uprawnienia „E“.

Aktem prawnym określającym wymagania w zakresie kwalifikacji osób uprawnionych do wykonywania sprawdzeń odbiorczych i okresowych jest Prawo budowlane. Zgodnie z tą ustawą kontroli stanu technicznego instalacji elektrycznych i piorunochronnych mogą dokonać co najmniej dwie osoby, z których jedna ma kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru („D“) nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych, a druga posiada uprawnienia do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych („E“). Osoba dokonująca sprawdzeń odbiorczych i okresowych, oceniająca i interpretująca uzyskane wyniki oraz podpisująca protokoły pomiarów, zawierające m.in. ocenę stanu technicznego badanych instalacji, zalecenia i wnioski, powinna mieć uprawnienia dozoru „D“. Fizycznie zaś pomiary może wykonywać osoba z uprawnieniami do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci („E“) pod nadzorem osoby dozoru.

Uprawnienia w zakresie dozoru „D“ i eksploatacji „E“ uzyskuje się po zdaniu egzaminu przed komisją kwalifikacyjną powołaną przez Urząd Regulacji Energetyki, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 28 kwietnia 2003 roku (Dz.U. z 2003 r. nr 89, poz. 828) w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Potwierdzeniem uzyskanych uprawnień do przeprowadzania sprawdzeń odbiorczych i okresowych są świadectwa kwalifikacyjne „D“ i „E“ z odpowiednim wpisem, który określa uprawnienia do wykonywania pomiarów.

Sprawdzenia odbiorcze

Każda instalacja elektroenergetyczna powinna być sprawdzona w trakcie odbioru przed oddaniem jej do eksploatacji. Przed sprawdzeniem i w czasie jego trwania powinny być podjęte działania zabezpieczające, tak aby badania nie stwarzały zagrożenia dla wykonawców i osób z otoczenia oraz by nie doprowadziły do uszkodzenia sprawdzanej instalacji. Ponadto należy ocenić, czy rozbudowa istniejącej instalacji i wprowadzone w niej zmiany są zgodne z normami serii PN-HD 60364, a także czy nie wpłynęły na jej bezpieczeństwo oraz czy istniejąca instalacja nie powoduje pogorszenia bezpieczeństwa instalacji nowej.

Oględziny

Przed załączeniem zasilania nowej, remontowanej, modernizowanej lub rozbudowywanej instalacji elektroenergetycznej powinny być przeprowadzone jej oględziny. Celem oględzin jest ustalenie, czy urządzenia, które są częścią instalacji, są:

  • zgodne z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa, określonymi w odpowiednich normach szczegółowych; należy to ustalić na podstawie danych z tabliczek znamionowych lub certyfikatów;

  • odpowiednio dobrane i zainstalowane zgodnie z normami serii PN-HD 60364, a w przypadku instalacji w strefach zagrożonych wybuchem – z normą PN-EN 60079-14 z uwzględnieniem dokumentacji i instrukcji producenta;

  • pozbawione widocznych uszkodzeń lub defektów wpływających na bezpieczeństwo obsługi i osób z otoczenia.

Oględziny instalacji powinny dotyczyć co najmniej:

  • ustalenia zastosowanych układów sieciowych;

  • metod zabezpieczenia przed porażeniem prądem elektrycznym (PN-HD 60364-4-41);

  • obecności zabezpieczeń przed rozprzestrzenianiem się pożaru i efektów cieplnych (PN-HD 60364-4-42, PN-HD 60364-5-52);

  • poprawności doboru przewodów pod kątem obciążalności prądowej (PN-IEC 60364-5-52, PN-HD 60364, PN-HD 60364-4-43);

  • wyboru, lokalizacji i koordynacji urządzeń zabezpieczających i monitorujących (PN-HD 60364-5-53);

  • wyboru i lokalizacji urządzeń przeciwprzepięciowych – SPD (PN-HD 60364-5-53);

  • wyboru i lokalizacji urządzeń rozłączających i izolujących (PN-HD 60364-5-53);

  • wyboru urządzeń i działań zabezpieczających przed wpływami zewnętrznymi i uszkodzeniami mechanicznymi (PN-HD 60364-4-42, PN-HD 60364-5-51, PN-HD 60364-5-52);

  • identyfikacji przewodów neutralnych i ochronnych (PN-HD 60364-5-51);

  • właściwego zakończania i połączenia kabli i przewodów (PN-HD 60364-5-52);

  • wyboru i instalowania uziemień, przewodów ochronnych oraz ich połączeń;

  • dostępności urządzeń do obsługi, identyfikacji i konserwacji (PN-HD 60364-5-51);

  • zabezpieczeń przed zakłóceniami elektromagnetycznymi (PN-HD 60364-4-44);

  • przyłączenia dostępnych części przewodzących do uziemień;

  • wyboru i uziemienia systemu (PN-HD 60364-5-52);

  • realizacji wszystkich wymagań dla specjalnych instalacji lub lokalizacji (PN-HD 60364-7-700).

Badania

Metody badań opisane w normie i załącznikach do niej są metodami zalecanymi. Inne metody nie są wykluczone, jeżeli dają takie same wyniki. Ponadto:

  • przyrządy pomiarowe i monitorujące oraz metody badań powinny być dobierane według odpowiednich części normy PN-EN 61557;

  • użyte przyrządy pomiarowe powinny zapewnić odpowiednią dokładność i bezpieczeństwo.

Należy wykonywać następujące badania (według zalecanej kolejności):

  • sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych;

  • sprawdzenie rezystancji izolacji przewodów, m.in. w celu potwierdzenia prawidłowości działania SELV i PELV, a także separacji elektrycznej;

  • sprawdzenie rezystancji izolacji podłóg i ścian;

  • sprawdzenie polaryzacji;

  • pomiar skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania;

  • pomiar skuteczności działania ochrony uzupełniającej;

  • sprawdzenie kolejności faz;

  • sprawdzenie funkcjonalności;

  • sprawdzenie spadków napięcia.

W przypadku stwierdzenia usterek należy je usunąć i powtórzyć badania. Podczas badań w strefach zagrożonych wybuchem niezbędne są zabezpieczenia opisane w normie PN-EN 60079-17.

Ciągłość przewodów

Ciągłość przewodów ochronnych i ich połączeń z dostępnymi częściami przewodzącymi powinna być sprawdzona przez pomiar rezystancji:

  • przewodów ochronnych;

  • dostępnych części przewodzących.

Rezystancja izolacji instalacji elektrycznej

Rezystancja izolacji powinna być mierzona pomiędzy:

  • przewodami czynnymi;

  • przewodami czynnymi i przewodem ochronnym połączonym z uziemieniem.

Pomiaru można dokonać przy przewodach czynnych zwartych. W ten sposób należy wykonywać pomiary w nowej instalacji przed połączeniem z zasilanym urządzeniem.

Tab. 1. Minimalne wartości rezystancji izolacji i napięcia probierczego

Napięcie znamionowe instalacji [V] Napięcie pomiarowe [V] Wartość minimalna rezystancji izolacji [MΩ] 
SELV i PELV  250  0,5  
Do 500 włącznie oraz FELV  500  1,0  
Ponad 500  1000  1,0  

Wartości zawarte w tab. 1 powinny być stosowane w celu sprawdzenia rezystancji izolacji między nieuziemionymi przewodami ochronnymi i ziemią.

Obwody FELV powinny być badane takim samym napięciem pomiarowym jak napicie pierwotne źródła (transformatora zasilającego).

Jeśli zainstalowane ograniczniki przepięć wpływają na wyniki pomiaru lub są uszkodzone, to należy je odłączyć przed pomiarem rezystancji izolacji. Jeżeli ich odłączenie nie jest możliwe, to napięcie pomiarowe określonego obwodu może być zmniejszone do 250 V, ale wartość rezystancji izolacji nie może być mniejsza niż 1 MΩ –

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.