Pełny artykuł dostępny dla abonentów!

Ograniczenia w dostawach energii elektrycznej

3.10.2019, , Źródło: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o.

Możliwość wprowadzenia ograniczeń w dostawach energii elektrycznej do odbiorców końcowych została przewidziana i sprecyzowana w zapisach ustawy Prawo energetyczne.

Ustawa ta zawiera zapisy umożliwiające wprowadzenie na czas oznaczony ograniczenia w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części [art. 11. ust.1].

Ograniczenia takie mogą zostać wprowadzone w przypadku zagrożenia:

  • bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej polegającego na długookresowym braku równowagi na rynku paliwowo energetycznym;

  • bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej;

  • bezpieczeństwa osób;

  • wystąpieniem znacznych strat materialnych.

Zagrożenie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej może powstać w szczególności w następstwie [art. 11c. ust.1.]:

  • działań wynikających z wprowadzenia stanu nadzwyczajnego;

  • katastrofy naturalnej albo bezpośredniego zagrożenia wystąpienia awarii technicznej;

  • wprowadzenia embarga, blokady, ograniczenia lub braku dostaw paliw lub energii elektrycznej z innego kraju na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub zakłóceń w funkcjonowaniu systemów elektroenergetycznych połączonych z krajowym systemem elektroenergetycznym;

  • strajku lub niepokojów społecznych;

  • obniżenia dostępnych rezerw zdolności wytwórczych poniżej niezbędnych wielkości lub braku możliwości ich wykorzystania.

Ograniczenia dostaw energii elektrycznej podlegają kontroli w zakresie przestrzegania ich stosowania i polegają na [art. 11. ust.3]:

  • ograniczeniu maksymalnego poboru mocy elektrycznej oraz dobowego poboru energii elektrycznej;

  • zmniejszeniu lub przerwaniu dostaw ciepła.

W przypadku energii elektrycznej dostarczanej przez sieć elektroenergetyczną podmiotem uprawnionym do kontroli stosowania ograniczeń jest Prezes Urzędu Regulacji Energetyki [art. 11. ust.5]. Zatem Prezes URE może prowadzić kontrole dotyczące stosowania wprowadzanych ograniczeń.

Wprowadzanie ograniczeń dostaw energii elektrycznej na mocy rozporządzenia Rady Ministrów

Szczegółowe zasady i tryb wprowadzania ograniczeń ww. ograniczeń na czas oznaczony, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, na wniosek ministra właściwego do spraw gospodarki. Rada Ministrów wprowadza określone ograniczenia, biorąc pod uwagę znaczenie odbiorców dla gospodarki i funkcjonowania państwa, w szczególności zadania wykonywane przez tych odbiorców [art. 11. ust.6 i ust. 7]. Rozporządzenie takie określa w szczególności [art. 11. ust.6a]:

  • sposób wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła, umożliwiający odbiorcom tej energii i ciepła dostosowanie się do tych ograniczeń w określonym czasie;

  • rodzaje odbiorców objętych ograniczeniami w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła;

  • zakres i okres ochrony odbiorców przed wprowadzonymi ograniczeniami w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła;

  • zakres planów wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła oraz sposób określania w nich wielkości tych ograniczeń;

  • sposób podawania do publicznej wiadomości informacji o ograniczeniach w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła.

  • Minister właściwy do spraw gospodarki informuje niezwłocznie Komisję Europejską i państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym o [art. 11. ust.9]:

  • wprowadzonych ograniczeniach, w zakresie dostarczania i poboru energii elektrycznej;

  • podjętych działaniach i środkach dla usunięcia stanu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.

Wprowadzanie ograniczeń dostaw energii elektrycznej na mocy decyzji OSPe

Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części do czasu wejścia w życie przepisów może również wprowadzić operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego (OSPe). W przypadku powstania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, ale nie dłużej niż na okres 72 godzin [art. 11c. ust.2.]. Operator ten podejmuje we współpracy z użytkownikami systemu elektroenergetycznego, w tym z odbiorcami energii elektrycznej, wszelkie możliwe działania przy wykorzystaniu dostępnych środków mających na celu usunięcie tego zagrożenia i zapobieżenie jego negatywnym skutkom.

Informowanie i raportowanie o wystąpieniu ograniczenia dostaw energii elektrycznej

W przypadku wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego niezwłocznie powiadamia ministra właściwego do spraw gospodarki oraz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o tym zagrożeniu, o podjętych działaniach i środkach w celu usunięcia tego zagrożenia i zapobieżenia jego negatywnym skutkom oraz zgłasza konieczność wprowadzenia ograniczeń [art. 11c. ust.3.].

OSP w terminie 60 dni od dnia zniesienia ograniczeń, przedkłada ministrowi właściwemu do spraw gospodarki i Prezesowi URE raport zawierający ustalenia dotyczące przyczyn powstałego zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, zasadności podjętych działań i zastosowanych środków w celu jego usunięcia, staranności i dbałości operatorów systemu elektroenergetycznego oraz użytkowników systemu, w tym odbiorców energii elektrycznej, o zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej [art. 11c. ust.4.].

Raport, o którym mowa w ust. 4, zawiera także wnioski i propozycje działań oraz określa środki mające zapobiec w przyszłości wystąpieniu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej [art. 11c. ust.5.].

Odbiorcy, których dotyczą ograniczenia dostaw energii elektrycznej

Ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub w dostarczaniu ciepła dotyczą odbiorców energii elektrycznej, dla których wielkość mocy umownej określonej w umowach, została ustalona powyżej 300 kW [2]. Odbiorcami o mocy umownej większej niż 300 kW są przede wszystkim przedsiębiorstwa produkcyjne oraz handlowo – usługowe. Informacje o dopuszczalnym maksymalnym ograniczeniu w poborze energii elektrycznej każdy odbiorca może znaleźć w umowie o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji lub w umowie sprzedaży energii elektrycznej [5].

Ochronie przed wprowadzanymi ograniczeniami podlegają odbiorcy energii elektrycznej w ciągu całego roku, dla których wielkość mocy umownej określonej w umowach, ustalona została poniżej 300 kW, oraz [2 § 6. 1.]:

  • szpitale i inne obiekty ratownictwa medycznego;

  • obiekty wykorzystywane do obsługi środków masowego przekazu o zasięgu krajowym;

  • porty lotnicze;

  • obiekty międzynarodowej komunikacji kolejowej;

  • obiekty wojskowe, energetyczne oraz inne o strategicznym znaczeniu dla funkcjonowania gospodarki lub państwa, określone w przepisach odrębnych;

  • obiekty dysponujące środkami technicznymi służącymi zapobieganiu lub ograniczaniu emisji, negatywnie oddziaływujących na środowisko.

Stopnie zasilania

Wielkości planowanych ograniczeń w poborze energii elektrycznej, ujęte w planach ograniczeń, określa się w stopniach zasilania od 11 do 20, przy czym [2 § 9.]:

  • 11 stopień zasilania określa, że odbiorca może pobierać moc do wysokości mocy umownej określonej w umowach;

  • stopnie zasilania od 12 do 19 powinny zapewniać równomierne obniżanie mocy elektrycznej pobieranej przez odbiorcę;

  • 20 stopień zasilania określa, że odbiorca może pobierać moc do wysokości ustalonego minimum, niepowodującego zagrożeń i zakłóceń.

Wprowadzanie stopni zasilania przez Polskie Sieci elektroenergetyczne, czyli przez podmiot pełniący rolę operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, oznacza administracyjne zarządzanie deficytem mocy, czyli ograniczenie dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych. W przypadku niedoborów dostaw energii elektrycznej od elektrowni szczególnym wyzwaniem jest właściwe rozplanowanie obciążenia sieci elektroenergetycznych i dostaw energii do odbiorców końcowych. Jeżeli wiadomo, że nie wszyscy odbiorcy mogą otrzymać tyle energii elektrycznej, ile potrzebują, konieczne jest wprowadzenie ograniczeń.

Powiadamianie odbiorców o konieczności dokonania ograniczeń w poborze energii

Dopuszczalne maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, a także w dostarczaniu ciepła, ujęte w planach ograniczeń, oraz sposób powiadamiania odbiorców o obowiązujących stopniach zasilania, uwzględnia się w umowach [2 § 10.].

Ograniczenia w poborze energii elektrycznej są realizowane przez odbiorców stosownie do komunikatów operatorów o obowiązujących stopniach zasilania [2 § 12. 1.].

Komunikaty operatorów o obowiązujących stopniach zasilania, wprowadzanych jako obowiązujące w najbliższych 12 godzinach i przewidywanych na następne 12 godzin, są ogłaszane w radiowych komunikatach energetycznych w programie I Polskiego Radia o godzinie 755 i 1955 oraz na stronach internetowych operatorów i przedsiębiorstw energetycznych wykonujących działalność gospodarczą w zakresie zaopatrzenia w ciepło, które obowiązują w czasie określonym w tych komunikatach [2 § 12. 2.].

W przypadku zróżnicowania wprowadzonych ograniczeń w poborze energii elektrycznej, w stosunku do stopni zasilania ogłoszonych w komunikatach radiowych, operatorzy powiadamiają odbiorców indywidualnie w formie pisemnej lub w sposób określony w umowach albo za pomocą innego środka komunikowania się w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości [2 § 12. 3.].

Powiadomienia są dla odbiorcy obowiązujące w pierwszej kolejności w stosunku do powiadomień ogłaszanych w komunikatach radiowych [2 § 12. 4.].

Wprowadzanie ograniczeń w dostawach energii elektrycznej przez operatora systemu przesyłowego

Operator systemu przesyłowego jest podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie stabilności pracy krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE), dlatego też podmiot ten może obligować odbiorców do przestrzegania ograniczeń w poborze energii wprowadzonych przez niego.

W sytuacji wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w następstwie zdarzeń, o których mowa w art. 11c ust. 1, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego podejmuje w szczególności następujące działania [1 art. 11d. ust. 1.]:

  • wydaje wytwórcy polecenia uruchomienia, odstawienia, zmiany obciążenia lub odłączenia od sieci jednostki wytwórczej centralnie dysponowanej;

  • dokonuje zakupów interwencyjnych mocy lub energii elektrycznej;

  • wydaje właściwemu operatorowi systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego polecenia uruchomienia, odstawienia, zmiany obciążenia lub odłączenia od sieci jednostki wytwórczej przyłączonej do sieci dystrybucyjnej na obszarze jego działania, która nie jest jednostką wytwórczą centralnie dysponowaną;

  • wydaje właściwemu operatorowi systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego polecenia zmniejszenia ilości pobieranej energii elektrycznej przez odbiorców końcowych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej na obszarze jego działania lub przerwania zasilania niezbędnej liczby odbiorców końcowych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej na tym obszarze;

  • po wyczerpaniu wszystkich możliwych działań zmierzających do pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną wydaje odbiorcom końcowym, przyłączonym bezpośrednio do sieci przesyłowej, polecenia zmniejszenia ilości pobieranej energii elektrycznej lub odłączenia od sieci urządzeń i instalacji należących do tych odbiorców, zgodnie z planem wprowadzania ograniczeń;

  • dokonuje zmniejszenia wielkości zdolności przesyłowych wymiany międzysystemowej.

W okresie wykonywania ww. działań, użytkownicy systemu, w tym odbiorcy energii elektrycznej, są obowiązani stosować się do poleceń operatora systemu elektroenergetycznego, o ile wykonanie tych poleceń nie stwarza bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia osób [1 art. 11d. ust. 2.].

W okresie występowania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej operatorzy systemu elektroenergetycznego mogą wprowadzać ograniczenia w świadczonych usługach przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, w zakresie niezbędnym do usunięcia tego zagrożenia [1 art. 11d. ust. 3.].

Egzekwowanie przestrzegania przez odbiorców wprowadzonych ograniczeń w dostawach energii i kary pieniężne

Za nieprzestrzeganie przez odbiorców wprowadzonych ograniczeń w dostawach energii elektrycznej Prezes URE może na nich nałożyć karę pieniężną [1 art. 56. ust.2.]

Karze pieniężnej podlega ten, kto [1 art. 56. 1.]:

  • nie stosuje się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawie art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3 [pkt 3a];

  • z nieuzasadnionych powodów wstrzymuje lub ogranicza dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców [pkt 14];

  • nie przestrzega warunków i wymagań technicznych korzystania z systemu elektroenergetycznego, procedur postępowania i wymiany informacji, a także nie stosuje się do (…) poleceń operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego, o których mowa w art. 11d ust. 1 i 2 [pkt 19];

Wysokość takiej kary pieniężnej nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym [1 art. 56. ust. 3.].

Kara pieniężna jest płatna na konto właściwego urzędu skarbowego [1 art. 56. ust.4.].

Ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe [1 art. 56. ust.6.]. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek [1 art. 56. ust. 6a.].

Kary pieniężne podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [1 art. 56. ust. 7.].

Pokrywanie kosztów i ponoszenie odpowiedzialności związanych z planami ograniczeń dostaw energii elektrycznej

Przedsiębiorstwa energetyczne nie ponoszą odpowiedzialności za skutki ograniczeń wprowadzonych rozporządzeniem [art. 11. ust.8].

Operatorzy systemu elektroenergetycznego pokrywają koszty poniesione przez przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej w związku z ww. działaniami

 

Używamy plików cookie, żeby ciągle poprawiać jakość witryny.
Dowiedz się więcej.